W centrach polskich miast dzieje się coś, co mieszkańcy czują na własnej skórze: mieszkania znikają z rynku długoterminowego i trafiają na doby dla turystów. Kamienica, w której kiedyś mieszkali sąsiedzi, zamienia się w zestaw „apartamentów na klucz", a okoliczne czynsze rosną, bo lokali do normalnego wynajęcia jest coraz mniej. Razem nie chce zakazywać turystyki — chce uregulować hurtowy najem krótkoterminowy tak, żeby mieszkania w pierwszej kolejności służyły do mieszkania.
Jak najem na doby podbija czynsze
Mechanizm jest prosty. Najem krótkoterminowy w atrakcyjnej lokalizacji potrafi przynieść właścicielowi więcej niż najem długoterminowy, więc część zasobu migruje z rynku „dla mieszkańców" na rynek „dla turystów". Im więcej lokali wyjętych z długiego najmu, tym mniejsza podaż mieszkań na wynajem — i tym wyższe czynsze dla wszystkich pozostałych.
Dlaczego samo „zakazać" nie wystarczy
Doświadczenia europejskich metropolii (Barcelona, Lizbona, Berlin, Amsterdam) pokazują, że działa system, a nie pojedynczy zakaz: rejestracja i numer licencji widoczny w ogłoszeniu, limity dni/lokali w wyznaczonych strefach oraz narzędzia w rękach lokalnych władz i wspólnot. To pozwala odróżnić okazjonalny najem (ktoś wynajmuje swoje mieszkanie na czas wyjazdu) od hurtowej działalności wyjmującej całe kamienice z rynku.
Uwaga: konkretne limity dni czy stref to przykłady rozwiązań z miast UE, a nie postulaty z programu Razem. W modelu Razem o tym, gdzie i ile, decydowałyby samorządy, wspólnoty i spółdzielnie — w ramach przyznanych im kompetencji regulacyjnych. Program przesądza ramy (definicje prawne, system licencyjny, kompetencje lokalne), nie wpisuje zaś z góry żadnego krajowego limitu.
| Element regulacji | Po co |
|---|---|
| Definicje prawne najmu krótkoterminowego | Koniec szarej strefy „to nie hotel, to mieszkanie" |
| System licencyjny (postulat Razem) | Jasne zasady: kto, gdzie i na jakich warunkach wynajmuje na doby |
| Rejestr gospodarzy (z rozp. UE 2024/1028) | Jawność, egzekwowalność, twarde dane zamiast szacunków |
| Kompetencje dla samorządów, wspólnot i spółdzielni | Lokalne władze decydują, gdzie i ile — bo znają swoje miasto |
Co proponuje Razem
Uregulujemy najem krótkoterminowy mieszkań. Wprowadzimy niezbędne definicje prawne, system licencyjny oraz kompetencje regulacyjne dla samorządów, wspólnot i spółdzielni.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Prawo do mieszkania”, partiarazem.pl
- Definicje prawne najmu krótkoterminowego — żeby prawo nadążało za rynkiem.
- System licencyjny porządkujący, kto i na jakich zasadach wynajmuje na doby.
- Kompetencje regulacyjne dla samorządów, wspólnot i spółdzielni — decyzja blisko mieszkańców.
To jedno z narzędzi szerszej walki ze spekulacją na rynku mieszkań. O pozostałych — podatku antyspekulacyjnym i opodatkowaniu pustostanów — piszemy tu: Podatek od trzeciego mieszkania i od pustostanów.
To samo podejście — opodatkować spekulację, nie dach nad głową — Razem stosuje w całym systemie podatkowym. Rozpisujemy to w siostrzanym serwisie: Podatek od trzeciego mieszkania — koniec „betonowego złota".
A skąd biorą się tanie mieszkania na wynajem, gdy spekulacja zostanie ukrócona? Wyjaśniamy w tekście o 1% PKB na budownictwo: Mieszkanie prawem, nie towarem — 1% PKB na mieszkania.
Źródła i dalsza lektura
- Partia Razem — „Prawo do mieszkania" (deklaracja programowa 2025)
- Rozporządzenie (UE) 2024/1028 ws. zbierania i udostępniania danych o najmie krótkoterminowym (EUR-Lex)
- Komisja Europejska — nowe zasady przejrzystości najmu krótkoterminowego (2026)
- GUS — zasoby mieszkaniowe (NSP 2021, wyniki ostateczne)